Hoofdstuk 11. Hoeveel pijn doet de crisis?

Referenties [ CPB | Algemeen | Wetenschappelijk ]       Noten

Auteurs

Marcel Lever, Mauro Mastrogiacomo, Bas Straathof & Herman Stolwijk
Contact: Marcel Lever

In dit hoofdstuk

  • Inkomens blijven achter bij eerdere verwachtingen en er treden vermogensverliezen op. De crisis leidt tot een gelijkwaardigere verdeling van vermogens.
  • De gevolgen van de huidige crisis voor gezinnen zijn moeilijk te vergelijken met de jaren ‘80. Huishoudens hebben nu vaker een huis en hebben meer financieel vermogen.
  • Toetreders tot de woningmarkt en consumenten die van de grote druk op de prijzen profiteren, zijn beter af dankzij de crisis.
  • Nederlanders zijn een gelukkig volk, de kredietcrisis zal hieraan maar weinig veranderen. Aan de iets lagere levensstandaard zal men spoedig gewend zijn.
  • Werkloos raken in crisistijd verlaagt het geluksniveau aanzienlijk.
    •
    Huishoudens Geluk Vertrouwen Persoonlijke situatie

    Huishoudens gaan er op achteruit, vooral de rijkeren

    Grafiek

    De meeste Nederlanders zijn gelukkig

    Grafiek

    Nederlanders hebben veel vertrouwen in hun medeburgers

    Grafiek

    Crisis heeft aanzienlijke gevolgen voor de persoonlijke situatie

    Grafiek
    Stop | Play

    Achterliggende data

    Meer informatie over de gegevens behorende bij de grafieken staat op de CPB-website.

    Referenties

    CPB

  • Macro Economische Verkenning 2008.
    Met speciaal onderwerp over geluk en economie.
  • Centraal Economisch Plan 2009, Hoofdstuk 4.
    De koopkrachteffecten van de bevriezing van pensioenuitkeringen aan 65-plussers.
    •

    Algemeen

  • European Social Survey, 2006. Londen.
    De survey inventariseert en analyseert veranderingen in houding, overtuigingen en gedrag van Europese bevolkingsgroepen.
  • Europeanen en de economische crisis. Standard Eurobarometer, 24 maart 2009.
    Rechtstreekse gesprekken met 27.218 EU-burgers geven aan dat er collectieve bezorgdheid over de crisis heerst.
  • Gilbert, Daniel, 2006. Stuiten op Geluk. Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam.
    De mens streeft naar geluk, maar blijkt slecht in het voorspellen van zaken waarvan hij gelukkig blijkt te worden.
  • Layard, Richard, 2005. Waarom zijn we niet gelukkig? Uitgeverij Atlas, Amsterdam/Antwerpen.
    De auteur pleit voor minder aandacht voor koopkracht en meer aandacht voor beleid dat gelukkig maakt. Voorbij een zeker minimum draagt extra inkomen nauwelijks meer bij aan het geluk.
  • World Values Survey, 2006.
    The World Values Survey verzamelt gegevens en doet onderzoek naar veranderende waarden en de invloed van die veranderingen op het sociale en politieke leven. Het bereik van de Survey is bijna 90% van de wereldbevolking.

    • Wetenschappelijk

  • David Gunnell, Stephen Platt en Keith Hawton, 2009, The economic crisis and suicide.
    Verwacht wordt dat de crisis tot een significante stijging van het aantal zelfdodingen leidt.
  • John F. Helliwell, 2003, How’s life? Combining individual and national variables to explain subjective well-being. Economic Modelling 20, pp 331-360.
    Dit artikel analyseert gegevens van de World Value Survey om te achterhalen waar mensen gelukkig van worden.
  • Glyn Lewis en Andy Sloggett, 1998. Suicide, deprivation, and unemployment: record linkage study.
    Uit onderzoek komt een verband tussen zelfdoding en werkloosheid tevoorschijn.
  • David Lykken en Auke Telligen, 1996, Happiness is a stochastic phenomenon. Psychological Science 7(3), pp 186-189.
    Uit tweelingenonderzoek blijkt dat verschillen in geluk voor een belangrijke deel door een stabiele genetische component worden bepaald.
  • Thomas Piketty, 2003, Income inequality in France, 1901-1998, Journal of Political Economy, 111(5), pp 1004-1042.
    Bezitters van een groot vermogen verliezen relatief veel in tijden van recessie en oorlog. In de jaren erna zijn ze niet in staat om te herstellen van dit verlies.
  • Ruut Veenhoven en Aldi Hagenaars, 1989, Did the Crisis Really Hurt?, Universitaire Pers Rotterdam.
    Het welbevinden van de gemiddelde burger is nauwelijks beïnvloed door de crisis van de beginjaren tachtig. Wel was er een kleine stijging van het aantal zelfdodingen.
  • Liliana Winkelmann en Rainer Winkelmann, 1995, Happiness and Employment: a panel data analysis for Germany, Konjunkturpolitik, 41(4), pp 293-307.
    Werkloosheid heeft een groot negatief effect op individueel geluk.
    •

    Noten

  • p.211: Figuur 11.1
    Figuur 11.1 illustreert de gevolgen van de financiële crisis voor de bestedingsmogelijkheden van huishoudens. Er is gerekend met een daling van de inkomens uit werk, uitkering en pensioen van 5%, van de huizenprijzen met 10% en van de aandelenkoersen met 50%. Door de daling van de huizenprijs neemt de overwaarde van de eigen woning (gelijk aan de waarde van de eigen woning minus de hypotheekschuld) af. De afname van de overwaarde op de eigen woning en die van het aandelenbezit zijn vertaald in inkomenseffecten door uit te gaan van een jaarlijks rendement van 4% op de overwaarde van de eigen woning en 7% op aandelen. De mutaties in het inkomen en het rendement uit overwaarde en aandelen zijn gedeeld door het inkomen in een scenario zonder financiële crisis. De effecten zijn bepaald met MIMOSI, het microsimulatiemodel van het CPB voor belastingen, sociale zekerheid en koopkracht.

    • Omhoog

    Inhoudsopgave


    < Vorig hoofdstuk
    Volgend hoofdstuk >